رویدادها
 
اردیبهشت
29
1396
 روز شمار انتخابات

 
ستاد انتخابات
بخشداري مرکزي تويسرکان
بخشداري قلقلرود
فرمانداري تويسرکان

خبرنامه
 
لطفا Email خود را وارد نماييد
 
عضویت         لغو عضویت
 
عضویت
 
 
 
 
 
و خداوند بین تو و خودش کسی را قرار نداده تا حجاب و فاصله ایجاد کند ، و تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری ،

(GMT) / (Tehran) 

 

 
  »  آثار تاريخي

آثار تاريخي:

شهرستان تويسركان از جمله مهم ترين مناطق استان همدان به حساب مي آيد. اين شهرستان داراي تعداد 186 اثر تاريخي و فرهنگي است كه از اين تعداد تاكنون 67 اثر در ليست آثار اصلي به ثبت رسيده است.

از جمله مهمترين بناهاي تاريخي شهرستان تويرکان عبارتند از: آرامگاه حبقوق نبي (ع)، آرامگاه ميررضي آرتيماني، بازار تاريخي تويسرکان، کاروانسراي فرسفج، مدرسه شيخ عليخان زنگنه، مساجد تاريخي، حمام هاي تاريخي، خانه دکتر اقتداري، خانه مسعودي و ... که در ادامه به اختصار به معرفي برخي از آنها پرداخته خواهد شد.

اماکن گردشگري و تاريخي مورد بازديد:

يکي از عواملي که مي تواند موجب جذب توريسم در هر منطقه شود، تعدد جاذبه هاي گردشگري در آنجاست.به نحوي که منجر به اقمت شبانه گردشگران در آن مکان شود.

تعداد مراکز قابل بازديد گردشگران در شهرستان تويسرکان در سال 1385 ، چهار مورد بوده و در حال حاضر به 14 مورد افزايش يافته است. در همين راستا و به منظور حفظ و حراست و معرفي آثار تاريخي، مرمت و بازسازي برخي از آثار تاريخي در اين شهرستان در دستور کار قرار گرفته و حدود 14 اثر مرمت شده است که قابليت بازديد دارند

 جدول تفکيک مجموع آثار فرهنگي و طبيعي شهرستان تويسرکان

تفكيك آثار تاريخي شهرستان تويسركان:

تپه هاي تاريخي:

80

معابر تاريخي:

23

مساجد تاريخي:

7

خانه هاي تاريخي:

12

قلعه ها:

6

پل ها:

7

حمام ها:

14

كاروانسراها:

2

بازارها:

2

كتيبه و نقوش:

3

 

 

جدول تفکيک مجموع آثار فرهنگي و طبيعي شهرستان تويسرکان

تفكيك آثار فرهنگي و طبيعي شهرستان تويسركان:

بافت ارزشمند روستايي:

6

نمادهاي تاريخي و طبيعي:

3

زيستگاه حيات وحش:

1

سراب ها و درختان كهنسال:

6

دره ها و قله ها:

9

قنوات

5

بستان ها:

2

 

آرامگاه حبقوق نبي(ع)

حبقوق نبي از انبياء قوم بني اسرائيل از نسل حضرت موسي عليه السلام است. پدرش يشوعاليت و مادرش شوناميت سراينده و نوازنده مراسم مذهبي در معبد حضرت سليمان عليه السلام بوده. اواخر سلطنت يوشياهو مي زيسته اند كه پس از خرابي معبد توسط كلدانيان به سال 586 قبل از ميلاد با حضرت دانيال نبي و سايرين به اسارت به بابل آمده پس از چندي آن حضرت به آپادانا مهاجرت و در همين سرزمين دعوت حضرت حق را لبيك گفته است.

آن چه از مجموع نوشته هاي مورخين و محققين دانسته مي شود آن است كه حضرت حيقوق زماني مدير و نگهبان مراسم مذهبي معبد حضرت سليمان در اورشليم بوده و پساز آن كه بخت النصر پادشاه جبار كلده (بابل) اورشليم را تسخير نمود، حيقوق نبي به همراه عده زيادي از يهوديان و از جمله حضرت دانيال به اسارت سپاهيان بخت النصر درآمده و آن ها را به بابل انتقال داده اند و سال هاي طولاني در اسارت مانده اند تا آن كه در سال 538 قبل از ميلاد مسيح كوروش كبير پادشاه ايران (مؤسس سلسله هخامنشي) بابل را فتح كرد و طي فرمان دستور آزادي كليه اسرا و زندانيان بني اسرائيل را صادر نمود و آن ها را تشويق به مراجعت به اورشليم كرد.

ظارهاً پس از آزادي يهوديان از اسارت بابل آن حضرت به اتفاق عده اي از پيروان خود راه ايران را در پيش گرفته و در محل فعلي تويسركان سكونت مي گزيند و در همين محل رحلت كرده و به خاك سپرده مي شود.

حيقوق نبي از انبياء بني اسرائيل كه نامش در كتاب تورات ذكر شده و داراي مقام و شأن مذهبي خاص بين پيروان مذهب يهود مي باشد. مخصوصاً كتاب نبوت اين پيامبر كه سفر سي و پنجم اسفار عتيق است در مذهب يهود جايگاه والايي دارد.

کتابش از سه باب (56 آيه) تشکيل مي‌شود و به دو بخش تقسيم مي‌گردد: باب اول و دوم، نقل قول و باب سوم نيايش است. در باب اول شکايت به درگاه خدا مي‌برد که اجازه داده آشوب و بي‌عدالتي در سرزمين حاکم شود. حبقوق به خاطر بيان چنين آيه‌اي در ابتداي کتابش مورد توجه و عنايت مسيحيان است چرا که آنان اين آيه را به ظهور حضرت مسيح (ع) نسبت مي‌دهند.

اين بنا در جنوب غربي تويسرکان واقع است بناي آن از يک برج مدور با سقف مخروطي شکل درست شده و به نظر مي‌آيد از جهت بنا و سبک ساختمان از ابتدا تاکنون چندان تغييري نکرده، مگر به واسطة خرابي‌هاي مختصري که تعميير شده است. گنبد کنوني ساختمان داراي سه طاق است که محاذي و روي هم ساخته شده‌اند. بدنة ساختمان هشت سطحي است و بر روي هر هشت سطح خارجي طاق نماهايي با کاشي‌کاري ساخته شده است. به خاطر بدنة مدور از لحاظ معماري در برابر طوفان و زلزله کاملاً مقاوم است وبه واسطة سقف مخروطي نيز در برابر برف و باران محفوظ مي‌ماند. اين مقبره داراي يک در ورودي است. در زير آرامگاه، بقعة ديگري به صورت سرداب وجود دارد که سالها از انظار مخفي بود تا اين که در سال 1342 ش. در اثر سرقتي که در آنجا انجام شد و براي آن نقبي در زيرزمين کنده شده بود اين سرداب آشکار گرديد. اين سرداب محوطه‌اي به طول 3 متر و عرض 1 متر و ارتفاع 75 سانتيمتر است و در کنار سرداب طاقچة کوچکي قرار دارد که گويا جاي چراغ و کتاب بوده است.در سال 1372 دستبرديبه مقبره حبقوق نبي صورت مي گيرد که گمان مي‌رفت جسد مبارک حضرت حبقوق را دزديده باشند ولي مسؤولان با مراجعه به آنجا جسد را دست نخورده يافتند.

مدرسه شيخ علي خان زنگنه:

مدرسه شيخ علي خان از آثار دوره صفويه است كه در زمان شيخعلي خان زنگنه وزير شاه سليمان صفوي و به دستور وي حدود سال 1090 هجري در تويسركان ساخته شده است. اين مدرسه داراي حياط هشت ضلعي بزرگي مي باشد كه گرداگرد آن بناي يك طبقه متشكل از حجرات متعدد متصل به هم ساخته شده است. سر در ورودي مدرسه داراي طاق قوسي ساده اي است كه دو سر آن بر دو ديوار آجري طرفين مدخل متكي بوده و در قسمت فوقاني اين طاق محاذي لبه پشت بام يك رديف سرتاسر از قطاربندي آجري زيبا كه به شكل عمودي و يك در ميان برجسته كار گذاشته شده و آجرهاي برجسته با ظرافت خاصي تراشيده شده اند و در قسمت بالاي در ورودي داخل كادري مربع مستطيل نقوش زيبايي به شكل دواير متقاطع ساخته شده و در اطراف آن با اشكالي جالب از رنگ (يا كاشي) سفيد و آبي تزيين گرديد و در قسمت فوقاني آن نام خداوند تبارك و تعالي و اسامي پنج تن عليهم السلام نوشته شده است.مجموع حجرات اين مدرسه 36 باب است كه هر يك داراي مساحت حدود 10 متر مي باشد و هر يك از حجرات داراي پستوي كوچكي است. جلوي هر حجره داراي ايواني مسقف با مساحتي به اندازه يك فرش‌انداز (طولي حدود 3 متر و عرض معادل 5/1 متر) مي باشد.كليه قسمت هاي بنا اعم از سقف ها و ديوارها و كف و قسمت هاي ديگر از آجر بنا گرديده و سقف كليه حجرات با طاق ضربي قوسي ساخته شده و طاق قوسي هر حجره با همان كيفيت تا مدخل ايوان پيش مي آيد. روي بدنه آجري سقف ايوان ها سابقاً تزئينات آجري ساده اي وجود داشت ولي چون اين قسمت را گچ كشيده‌اند نقوش برجسته و تزئينات آجري زير گچ از نظر پنهان شده اند.

در طرفين در ورودي حجره ها دو پنجره باريك و بلند و در بالاي آن يك دريچه مدور بزرگ براي تأمين روشنايي و تهويه ساخته شده. درهاي ورودي حجرات كه از چوب است در چند سال اخير تعويض شده اند ولي پنجره ها به همان شكل قديمي باقي است.

اين مدرسه داراي مسجدي است كه در وسط جبهه جنوبي قرار دارد. حجره اي كه قرينه مسجد و در ضلع شمالي مدرسه واقع است به كتابخانه اختصاص داده شده.

در وسط حياط حوضي جلب توجه مي كند كه در سال هاي اخير ساخته شده و آب آن از لوله كشي شهر تأمين مي شود. سابقاً حوضي در همين نقطه وجود داشت كه آب آن از قنات مسجد جولاستان تأمين مي شد و نيز در سابق چندين درخت كهن سال از جمله سه اصله درخت توت در محوطه حياط مدرسه وجود داشت كه در حال حاضر اثري از آن ها به چشم نمي خورد در عوض فعلاً تمام محوطه پوشيده از انبوه درختان ميوه است.

شواهد تاريخي حاكي است كه اين مدرسه از همان زمان تأسيس تا اواسط دوره ي قاجاريه دائر بوده و هميشه تعدادي طلبه در آن به تحصيل اشتغال داشته اند ولي به طوري كه از مندرجات كتاب «مرآت البلدان» برمي آيد هنگام بازديد مؤلف كتاب مزبور از تويسركان كه اوائل سال 1310 هجري قمري انجام شده اين مدرسه تعطيل و خالي از طلاب بوده است. به احتمال زياد تعطيلي مدرسه تا حدود نيم قرن پيش ادامه داشته است. زيرا آن چه به خاطر مانده حدود نيم قرن پيش مدرسه به صورت مكاني متروكه بود و قسمت هاي زيادي از بناي آن به حال نيمه مخروبه درآمده بود. خرابي هاي وسيع مدرسه حكايت مي كرد كه سال هاي متمادي غيردائر بوده است تا آن كه در سال 1319 با همت و تلاش مرحوم شيخ محمد سبزواري و مرحوم سيد محمدامامي و مرحوم حاج ابوالقاسم نوري مدرسه به شكل مناسب و آبرومندي تعمير و مرمت گرديد و از همان تاريخ فعاليت تحصيلي طلاب در اين مدرسه از سر گرفته شد.

دو سمت فوقاني نماي بروني ايوان مسجد مدرسه با سه رديف كتيبه كاشيكاري مزين است كه در بالا قال الله تعالي انما يَعْمُروُ مساجد الله واليوم الآخر و ذيل آن يك بيت شعر به خط نستعليق به چشم مي خورد كه تاريخ تعمير و مرمت مدرسه را با احتساب حروف ابجد بيان مي كند. اين بيت شعر كه اثر طبع مرحوم حاج ابوالقاسم نوري مي باشد به اين شرح است:

       ناطق و صامت پي تاريخ تعميرش بگويد     نوري از زندان برون آورد الحق يوسفي را

كه با احتساب حروف ابجد مي شود 1361 كه البته سال هجري قمري بوده و مقارن 1319 شمسي است.

بازار سرپوشيده:

بازار سرپوشيده يا راسته بازار تويسركان از ابنيه دوره صفويه است كه بيش از سيصد و پنجاه سال قدمت دارد. از مطلبي كه مؤلف كتاب مرآت البلدان نگاشته چنين برمي‌آيد كه اين بازار در زمان قاجاريه رو به ويراني گذاشته ولي مرحوم ميرزارضا قلي خان كلانتر و مرحوم ابدال خان آن را مرمت كرده اند و از آن تاريخ مجدداً رونق خود را بازيافته و طي يك قرن اخير مركز اصلي داد و ستد تويسركان بوده است.

قسمت اصلي اين بازار هنوز به همان شكل قديمي خود باقي است. اين بازار مشتمل بر يك راسته اصلي و چهار راسته فرعي متصل به آن است. تا حدود سي و اندي سال پيش يك راسته فرعي ديگر در قسمت جنوب غربي راسته اصلي وجود داشت كه پس از احداث خيابان زرهان (شهيد باهنر فعلي) خراب شد.

راسته اصلي از نقطه شمال غربي ميدان امام خميني شروع مي شود و پس از دو مسير كوتاه شمالي و غربي به سمت شمال امتداد مي يابد و پس از گذشتن از چهار سوق به كوچه مهديه منتهي مي شود.

اولين راسته فرعي به موازات راسته اصلي و از اوائل مدخل آن از جنوب به شمال امتداد دارد و به راسته كفاش‌ها معروف بود. راسته فرعي دوم از اواسط راسته اصلي به سمت شرق منشعب مي شود و به سراي مستوفي منتهي مي گردد.

راسته هاي فرعي سوم و چهارم در حقيقت دو بخش شرقي و غربي چهار سوق هستند كه در تلاقي بازار اصلي قرار دارند.

شاخه شرقي چهار سوق به خيابان جولاستان «شهدا» منتهي مي شود و سابقاً معروف به بازار حلاج ها بود. شاخه غربي نيز به كوچه مسجد جامع منتهي مي شود و در سابق آن را بازار يهودي ها مي نامديند. چهار سوق محوطه‌اي است با سقف گنبدي بزرگ كه در چهار جانب آن دكان ساخته شده و در چهار سمت طاق گنبدي دريچه هاي بزرگي جهت تأمين نور تعبيه شده است.

اساس ساختماني راسته بازار تقريباً يكسان است و تمام آن يك طبقه و ستون ها .و ديوار و سقف با آجر ساخته شده و سقف ها طاق آجري گنبدي منظم كه هر يك به فاصله تقريباً چهار متر احداث گرديده و در وسط هر گنبد سوراخي جهت تأمين روشنايي و تهويه بازار تعبيه شده است و طرفين آن دكان ها كلاً با دهنه مساوي و به قرينه يكديگر ساخته شده اند. در اواسط بازار اصلي از سمت غرب راهي به محوطه مسجد جامع وجود دارد.

كاروانسراي شاه عباسي فرسفج:

در دوران حكومت شاه عباس صفوي به منظور ايجاد امنيت و ايجاد تسهيلات سفر و توسعه تجارت در بيش تر نقاط كشور جاده هايي ساخته شده و در مسير آن ها كاروانسراهايي احداث گرديده بود. كه به فاصله يك منزلي از يكديگر قرار داشتند (فاصله اي كه كاروانيان مي توانستند از صبح تا شامگاه با چهارپايان طي نمايند تا شب را در كاروانسراي بعدي استراحت كنند). يكي از اين كاروانسراها، كاروانسراي شاه عباسي است كه در 20 كيلومتري مسير تويسركان به كنگاور در حاشيه اين جاده و در مجاورت شهر فعلي فرسفج احداث شده بود. اين كاروانسرا عمدتاً محل استراحت مسافرين و كاروان هايي بوده كه به قصد تجارت، زيارت و سياحت به غرب كشور و عتبات عاليات عراق سفر مي كردند. در اين كاروانسرا امكاناتي براي استقرار چهار پايان و بارهايشان و قسمت هايي نيز براي استراحت و خواب كاروانيان اختصاص داده شده بود كه پس از گذرانيدن شب به صبح روز بعد مجدداً به حركت خود ادامه مي دادند. ساختمان اين كاروانسرا در فاصله سال هاي 1006 تا 1038 و به سبك معماري دوره صفويه ساخته شده است و مساحت آن حدود 4000 متر مربع است. ويژگي كاروانسراي فرسفج در وجود برج و باروهايي در چهار گوشه آن است كه بنا به ملاحظات امنيتي احداث شده بودند. اين اثر طي شماره 1970 مورخه 6/2/1376 در فهرست آثار تاريخي ايران به ثبت رسيده است.

مسجد جامع سرابي:

طبق كتيبه اي سنگي كه بر سر در ورودي شبستان مسجد نقش بسته، اين بنا در سال 1236 هجري قمري ساخته شده. شبستان مسجد از 9 دهانه گنبد آجري يك چهارم كره به ارتفاع رأس 7/3 متر تشكيل شده. چهار عدد ستون نمايان، با مقطع مربع به ابعاد 1*1 متر با كمك ديوارهاي  ضخيم اطراف، از طريق طاق هاي زنجيره اي متقاطع دو بخشي به ارتفاع رأس 3 متر، سنگيني اين پوشش گنبدي آجري را به زمين منتقل مي كنند. ساختار پي ديوارها سنگي و مابقي آن ها و هم چنين طاق ها و طاق نماهاي اين مسجد آجري است. در جريان مرمت اخير نماي شمالي شبستان در صحن حياط و نيز نماي آجري بدنه ستون ها و ديوارها، طاق ها و گنبدها، در فضاهاي داخلي حفظ و به ساب دهي آجرهاي قديمي و بندكشي مجدد آن ها اكتفا شده است. كانال هاي دفع رطوبت نيز براي ديوارهاي قديمي (ايزولاسيون پي) ايجاد شده. اين اقدام سبب شده فضاي قديمي مسجد، هم چنان زنده باشد. در ضلع جنوبي شبستان فضايي مستطيل شكل به ابعاد 5/15*4 و ارتفاع 4 متر با پوشش سقف فلزي و با عنوان حسينيه به مسجد الحاق شده است. اين فضا حياطي ذوزنقه اي شكل به طول 5/12 و عرض متوسط 3/3 متر به عنوان انبار، با راهي مستقيم به معبر مجاور، در غرب خود دارد. در غرب شبستانو از طريق فضاي مستطيل شكل رابطه به ابعاد 6/15*1/4 متر كه آبدارخانه مسجد نيز با تيغه اي از آن جدا شده، ارتباط با بناي امامزاده ابراهيم (ع) ميسر شده است. امامزاده گنبدخانه اي به ابعاد 8/4*6/4 متر با پوششي از گنبد گرد با ارتفاع رأس 4/5 متر دارد. كه در چهارسوي آن طاقنماهايي دو بخشي به ارتفاع رأس 3 متر قرار گرفته اند. در جنوب گنبدخانه امامزاده نيز فضايي خدماتي احداث شده است. مناره اي با مقطع دايره  به ارتفاع 80/8 متر در قسمت شرقي نماي شمالي شبستان از آجر ساخته شده كه در كنار آن راه پله اي باريك ارتباط با روي بام كه با پوشش عايق رطوبتي جديد (ايزوگام) پوشيده شده، را ميسر مي سازد.

حمام تاريخي سرابي:

اين بنا در محله سرابي، جوب كوچه شهيد اميدي، در خيابان امام حسين (ع) شهر تويسركان از توابع استان همدان قرار دارد.

با توجه به فرم پلان و نوع طاق و قوس هاي اين حمام به نظر مي رسد كه در دوره قاجاريه ساخته شده و پس از آن نيز تغييراتي جهت نگهداري و استفاده بهينه در آن انجام شده و از آن جا كه در محله سرابي قرار گرفته، به همين نام موسوم است.

مشخصات معماري:با پايين رفتن از چهار پله 30 سانتي متري و عبور از فضايي به ابعاد 3*2 متر با پوشش طاق گهواره اي به ارتفاع رأس 70/2 متر به سربينه (حمام سرد) هشت وجهي با ديوارها و گنبد آجري به ارتفاع رأس 80/4 متر و طاق نماهايي دو بخشي در هر يك از وجوه مي رسيم. ارتفاع رأس چهار طاق نما در جهات اربعه 2 متر و چهار طاق نماي ديگر به عمق 65/2 متر برابر 40/2 متر است. حمام سرد باشكوه ترين بخش اين بنا  به شمار مي رود و آبنمايي دو پله اي در وسط دارد كه به نظر مي رسد آب قناتي از آن مي گذشته. مياندري باريك با پلاني ذوزنقه اي شكل كه يك سرويس بهداشتي را در خود جاي داده ارتباط با حمام گرم را ميسر مي سازد. حمام گرم (گرمخانه) نيز ساختاري شبيه به سربينه دارد يعني از يك فضايي هشت وجهي با گنبدي آجري به ارتفاع رأس 2/5 متر كه در شرق آن خزينه و در جنوب آن اتاق نظافت قرار گرفته، به وجود آمده است. در قسمت هاي شمالي حمام فضاهايي جهت ذخيره آب و تونخانه وجود دارد كه از طريق لوله هاي چدني با ديگر قسمت هاي حمام در ارتباط هستند و مانند ديگر حمام هاي قديمي گرماي حاصل از سوختن سوخت در تونخانه با عبور از زير حمام گرم از طريق كانالي باريك مورد استفاده بهينه قرار مي گرفته است. پي ديوارهاي بنا سنگي و بالاي آن ها، گنبدها، طاق ها و طاق نماها از آجر و نماي بيروني با اندود سيماني و روي بام با عايق رطوبتي جديد (ايزوگام) پوشانده شده است. ابعاد و اندازه هاي دقيق و موقعيت فضاها نسبت به يكديگر در نقشه ها مشخص مي باشد.

ويژگي هاي خاص اثر:از ويژگي هاي خاص اين اثر مي توان به پلان زيبا و منسجم آن اشاره كرد. طاق ها و طاق نماهاي ساخته شده در اين حمام از نوع نيم دايره يا جناغي هستند كه ساختار اصلي آن ها از آجر است و بعضي از ديوارها نيز با سنگ ساخته شده اند.

پل قديمي روستاي كرزان:

اين بنا در روستاي كرزان و بر روي رودخانه كرزان رود قرار گرفته و با توجه به نوع طاق و قوس هاي آن به نظر مي رسد كه در دوره صفويه ساخته شده است.

مشخصات معماري:اين پل با طولي معادل 15/21 متر (قسمت آجري، بدون در نظر گرفتن شانه هاي سنگي) و عرضي برابر 20/5 متر از چهار چشمه طاق گرد ساخته شده است. با گذشت زمان و در اثر كم آب شدن رودخانه كرزان رود، امروزه تنها از زير يكي از طاق هاي پل، آب جاري مي باشد. در گذر ساليان دراز و با عبور سيلاب هاي خروشان، آجرهاي طاق ها در سمت ورود آب به زير پل تا حد زيادي ريخته شده است. شانه‌هاي دو طرف پل در محل اتصال با زمين از سنگ لاشه ساخته شده اند. امروزه با ساخته شدن پل جديد فلزي در كنار اين پل، رفت و آمد انسان ها و اتومبيل ها از روي آن قطع شده در حالي كه اين پل ساليان دراز محل عبور آدميان و ستورانشان بوده است. دومين طاق پل از سمت شمال با عرض 90/3 متر و ارتفاع تيزه 70/1 متر، بزرگ ترين چشمه طاق محسوب مي شود در حالي كه دو چشمه طاق كناري آن داراي عرض 65/3 متر و ارتفاع تيزه 45/1 متر مي باشند. آخرين چشمه طاق از سمت شمال نيز با عرض 3 متر و ارتفاع تيزه 10/1 متر از همه كوچك تر است و امروزه آب رودخانه تنها از زير اين طاق جاري است. ابعاد و اندازه ها و پرسپكتيو دقيقي از اين پل در نقشه ها آمده است.

ويژگي هاي خاص اثر:از ويژگي هاي خاص اين اثر مي توان به آجركاري دقيق آن به صورت خفته راسته و حاشيه 40 سانتي متري راسته چين در اطراف طاق ها اشاره كرد.

تعميرات انجام شده:مسلماً در طول ساليان درازي كه از عمر پل مي گذرد تعميراتي در آن انجام گرفته كه اين بنا را تا به امروز سرپا نگه داشته است. اما اين تغييرات چندان قابل تشخيص نمي باشند.

سابقاً قسمت هاي زيادي از بدنه آجري پل به خصوص در سمت ورود آب رودخانه به طاق ها در گذر زمان تخريب شده بود و بندكشي ها نيز نياز به اجراي مجدد داشت. در ناحيه تماس پايه هاي آجري با آب، آجرها از بين رفته و يا رطوبت زيادي نفوذ كرده كه با اين وصف نياز به عايق كاري و يا ايجاد حايل سنگي در اين نواحي احساس مي شد. با توجه به آب و هواي مساعد منطقه وفور آب، درختان و درختچه‌ها و گياهان خودروي زيادي در اطراف پل روئيده بود كه تا حد زيادي آن را از ديد عابران پوشانيده و بعضاً آسيب هايي نيز به بناي پل وارد آورده بود. که در سال 1389 توسط سازمان ميراث فرهنگي مرمت و بازسازي شد.

آرمگاه ميررضي آرتيماني:

مير رضي آرتيماني از شعرا و عرفاي صفوي است كه در نيمه دوم قرن دهم هجري قمري در روستاي آرتيمان از توابع آرتيمان به دنيا آمد. وي پس از سال ها مطالعه و سير و سلوك عارفانه در همدان و اصفهان سرانجام به تويسركان مراجعه نموده و در تپه همينه اين شهر خانقاهي برپا كرد و پس از مرگ در همان محل دفن شد. در سال 1354 هجري شمسي از طرف انجمن آثار ملي كشور بنايي در خور شأن آن شاعر و عارف نامي به جاي آرامگاه مخروبه قبلي ايجاد گرديد. اين آرامگاه آجري و داراي پلاني چهار وجهي به ابعاد 10*10 متر و ارتفاع 7 متر است كه بر سكويي به ارتفاع 95 سانتي متر قرار گرفته كه جنس سكو و ازاره 35 سانتي متري ديوارها از سنگ خارا مي باشد. نماي بنا در هر ضلع داراي سه دهانه طاق است كه چهار ايوان را تشكيل مي‌دهند. سقف آرامگاه چهار رديف ديوار آجري در قالب كادري مربع و ميان تهي است كه به صورت متقاطع روي هم قرار گرفته و حول مركز با زاويه 45 درجه چرخيده و طرحي بديع را به مجود آورده اند. پوشش روي بام عايق رطوبتي و پوشش روي طاق هاي بيروني از ورق گالوانيزه فرم داده شده مي باشد. اين اثر در تاريخ 21/2/1376 به شماره 1871 در فهرست آثار ملي ايران ثبت گرديده است. محوطه آرامگاه در چهار طراز طبقه‌بندي شده كه ارتباط آن ها از طريق راه پله آجري در محور ميان ياست. يك مجموعه سرايداري و يك كتابخانه نيز در غرب آرامگاه احداث شده اند.

 ميررضي آرتيماني

مير رضي آرتيماني متخلص به رضي، سراينده و عارف دوران شاه عباس بزرگ صفوي، در نيمه دوم قرن دهم هجري قمري در روستاي آرتيمان از توابع تويسركان ديده به جهان گشود و در شهرهاي همدان و اصفهان كسب دانش كرد. وي سيدي كريم طبع و نيكو خوي و از ميرزايان دفتر شاه عباس بود و به دامادي خاندان صفوي نايل آمد و پسر ارشد او ميرزا ابراهيم ادهم، شاعر معروف از طرف مادر از خاندان صفوي بود.

رضي در سير و سلوك و عرفان نيز مقامي شامخ يافت و پس از مدتي از اصفهان به تويسركان بازگت و در تپه‌اي زيبا و مشرف به شهر خانقاهي بنا نمود و به ارشاد مستعدان پرداخت و منصب شيخ الاسلامي آن نواحي را نيز داشت. ديوان شعر رضي در دست است و در سال (1346 ه.ش) در تهران به طبع رسيده و شامل 1553 بيت از قصيده، غزل، قطعه، رباعي، مفردات و غيره مي باشد و ساقي نامه و سوگند نامه اش از آثار خوب ادبي و عرفاني به شمار مي آيد. آرتيماني در سال 1307 هجري قمري درگذشت و در دامنه كهسار تويسركان بر روي تپه همينه مدفون گرديد.

تا پايان سال 1354 محوطه آرامگاه آرتيماني به مساحت 2026 متر مربع محصور گرديد و ديواركشي و نصب نرده و بناي اتاق هاي دفتر و نگهباني و تسطيح محوطه و پله بندي و تعبيه سينه مال ها و درختكاري انجام يافت و از طرف استانداري همدان و فرمانداري تويسركان براي تأمين اعتبار جاده 3 كيلومتري بين تويسركان و آرامگاه اقدامات لازم به عمل آمد.در خرداد ماه 1355 نقشه هاي آرامگاه به وسيله آقاي مهندس غلامرضا فرزانمهر تهيه و به انجمن آثار ملي تحويل گرديد و بلافاصله به محل فرستاده شد تا بر طبق آن ها ساختمان اصلي آرامگاه آغاز گردد.

مسجد جامع تويسركان:

موقعيت طبيعي:اين بنا در راسته بازار، ابتداي خيابان شهيد باهنر، در ميدان امام شهر تويسركان از توابع استان همدان قرار دارد.

تاريخچه و وجه تسميه:با توجه به فرم پلان و نوع طاق و قوس هاي اين مسجد به نظر مي رسد كه در دوره پهلوي ساخته شده و پس از آن نيز تغييراتي جهت نگهداري و استفاده بهينه در آن انجام شده و از آن جا كه در مركز شهر واقع شده و محل برگزاري نماز جمعه بوده، به اين نامه معروف است. اين مسجد دو شبستان قديمي دارد كه در حدود دهه 1330 شمسي بنا شده اند. در دو طرف صحن حياط مسجد اخيراً توسط سازمان اوقاف و امور خيريه دو ساختمان جديد ساخته شده كه بناي شرقي، حسينيه اي دو طبقه و بناي غربي يك مجموعه سرايداري و بررسي بهداشتي مسجد با نماي آجر سه سانتي است.

مشخصات معماري:صحن حياط اين مسجد ذوزنقه اي شكل است. شبستان جنوبي در فصول گرم سال مورد استفاده قرار مي گيرد. پلان اين شبستان از تركيب دو مستطيل هم مركز عمود بر هم تشكيل شده. طول آن 40/27 و عرض آن 20/11 متر است. ارتفاع كف تا زير سقف فلزي 40/6 متر و ساختار ديوارها از آجر است. در دو سوي غربي و شرقي اين شبستان دو بالكن به ابعاد 90/5*60/3 متر در ارتفاع 40/2 متر از كف ساخته شده‌اند. مجموعه ورودي اين شبستان از صحنن حياط سه طاق بزرگ جناغي شكل با آجركاري كتيبه خفته، راسته و درب هاي بزرگ فلزي، شيشه اي است. دو طاق كناري قرينه و ارتفاع رأس آن ها 15/4 متر و طاق وسطي بزرگ تر و ارتفاع رأس آن 60/5 متر مي باشد. دو مناره آجري با مقطع دايره و قطر 2 متر در پايين ترين و 5/1 متر در بالاترين ارتفاع بر بالاي طاق اصلي ورودي قرار گرفته اند كه كلاهك آن ها اخيراًو از ورق گالوانيزه فرم داده شده ساخته شده است. در مركز ضلع جنوبي شبستان جنوبي محرابي از طاق كليل (سه بخشي) به ارتفاع راس 2 متر از كف ايجاد شده است. در دو طرف صحن حياط مسجد اخيراً توسط سازمان اوقاف و امور خيريه دو ساختمان جديد ساخته شده كه بناي شرقي، حسينيه اي دو طبقه و بناي غربي يك مجموعه سرايداري و سرويس بهداشتي مسجد با نماي آجر سه سانتي است. ديگر شبستان قديمي اين مسجد، شبستان شمالي است كه نماي سمت حياط آن با پنج طاق ابرويي شكل و آجركاري درخور توجه كتيبه آن ها و درهاي فلزي به ارتفاع 50/3 متر، شكل گرفته. اين شبستان در فصول سرد سال مورد استفاده قرار مي گيرد. ساختار ديوارهاي آن آجري و سقف آن فلزي مي باشد. بالكني به عرض 90/3 متر از طرف اضلاع شمالي، غربي و شرقي، در ارتفاع 60/2 متري كف اين شبستان ايجاد شده است.

ويژگي هاي خاص اثر:از ويژگي هاي خاص اين اثر مي توان به پلان دقيق آن با توجه به زاويه معابر اطراف و فضاي موجود جهت طراحي و آجرچيني دقيق نماي شبستان ها در صحن حياط اشاره كرد.

خانه دکتر اقتداري

مجموعه مرحوم اقتداري از بناهاي ارزشمند شهر تويسركان است كه با نظر به آجركاري هاي زيبا و دقيق آن مي توان زمان ساخت آن را به آخر دوره قاجار و اوايل پهلوي نسبت داد. اين مجموعه در تاريخ 7/7/1381 به شماره 6141 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده و در جنب سه باب خانه مسكوني در محله قديمي زرهان بنا شده كه طبق الگوي خانه سازي در معماري ايراني به صورت درونگرا با حياط مركزي طراحي شده اند. از سال 1381 سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري، مرمت اين مجموعه را آغاز كرده و پس از تعويض درهاي چوبي، سقف هاي نهايي و عايقكاري مناسب بام، مرمت واحد شمالي با احياي نماي بيروني و نماي داخلي حياط ادامه يافته است. حياط شمالي، هشت وجهي با ابعاد حدود 6/10*4/7 مي باشد كه آب حوض درونش از قناتي تأمين شده و دور تا دور آن طاق نماها و پنجره هاي اطاق ها در طبقات همكف و اول با آجركاري زيباي قاجاري مزين شده اند. فضاها در طبقه همكف شامل مطبخ، انبار، سرويس بهداشتي، در طبقه اول نشيمن، سه دري و شاه نشين هستند. معمار هنرمند اين بنا براي رساندن نور به داخلي ترين فضاها، نورگيري‌هايي در نظر گرفته كه زندگي ساكنين همواره در پيوند با نور و روشنايي باشد. ساختار ديوارهاي بيروني بنا با مهارت و استادي تمام شكل گرفته و چيدمان آجرها صورتي است كه با پديد آوردن ديوار دو جداره فضايي خالي ما بين آن ها شكل گرفته تا هوا به صورت عامل صوت و گرما عمل نمايد. حياط جنوبي مستطيل شكل به ابعاد 9/12*5/10 متر است كه از طريق فضايي به طول 5/7 متر از حياط شمالي فاصله گرفته. در گوشه هر يك از حياط ها يك دستگاه پله ارتباط بين طبقات را ميسر مي نمايد. ورودي مجموعه دالاني به طول 32 متر است كه به هر يك از واحدها راهي مجزا دارد. پوشش داخلي اتاق ها كه با طاق نماها و طاقچه‌هايي تزيين شده اند از گچ پرداختي مي باشد. ابعاد و اندازه دقيق فضاها در نقشه ها كاملاً مشخص مي‌باشند. سقف طبقه همكف طاقي شكل و ساختار سقف طبقه اول تير چوبي با پوشش داخلي لمبه كوبي پوشش نهايي عايق رطوبتي (ايزوگام) است.

مسجد زرهان

مسجد زرهان با ستونهاي آجري و طاقنما هاي ضربي و سقفهاي گنبدي در کنار حمام زرهان و در محله اي به همين نام جنب امام زاده اسماعيل احداث گرديده . باني اين مجموعه با شکوه استاد عنايت جد خاندان ناظمي مي باشد که در حدود 200 سال پيش مقارن با حکومت قاجاريه احداث گرديده است در حدود نيم قرن پيش استاد کريم رهبر قسمتي در ضلع شرقي اين بنا متناسب با بافت معماري اين بنا احداث نموده است که به نوع خود ذهن هر گردشگري را به خود معطوف مي دارد اين مجموعه داراي قناتي اختصاصي از گذشته هاي دور بوده و در حال حاضر جاري مي باشد اين بنا به کوشش ميراث فرهنگي در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده و در سال 1386 توسط اداره ميراث فرهنگي مرمت و احيا گرديده است.

مسجد و چنار باغوار

درختي 2000 ساله در کنار مسجدي از اواخر دوره زنديه از ديگر جاذبه هاي گردشگري شهرستان تويسرکان است. مسجد باغوار از مساجد قديمي و نزديک به 200 سال قدمت دارد اين مسجد با شکوه از حيث سبک بنا و کيفيت ساختماني به مانند مساجد دوره صفويه است. مسجد باغوار  با ستون هاي سنگي و طاق هاي ضربي و سقف هاي گنبدي در کنار بازار سر پوشيده ساخته شده است. باني اين اثر ارزشمند مرحوم حاج باقري، جد خانواده هاي باقري است. اين بنا داراي قناتي اختصاصي بوده که از زمان ايرانيان تا چهل سال پيش جاري بوده و در حوضي کنار مسجد، آب شرب شمال شهر تويسرکان را تامين مي نمود که در حال حاضر چشمه آن مسدود و غير قابل استفاده مي باشد. درخت کهنسالي با بيش از 2000 سال قدمت که يکي از کهنسال ترين درختان ايران است در کنار اين مسجد وجود دارد. اندازه اين درخت از سطح زمين حدود   متر و محيط آن 15 متر، که از فاصله چهار متري به دو شاخه  قطور تقسيم مي شود. متاسفانه به علت ساخت و ساز در کنار اين درخت و عدم مشروع شدن اراضي اطراف، شاخه هاي آن خشک و در سال گذشته به کوشش ميراث فرهنگي و هيئت امناي مسجد مذکور   گرديد.اين درخت در حياط مسجد و در محله اي به نام باغوار قرار دارد . وجه تسميه باغوار اين است که در گذشته هاي دور اين مکان باغ بوده و اينک اين درخت کهنسال از آن باغ به يادگار مانده است. اين دو اثر ارزشمند به کوشش سازمان ميراث فرهنگي در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است.

 

قلعه اشتران

قلعه اشترن در دويست سال پيش توسط حاج مراد خان اردلان جد بزرگ خاندان اردلان در روستاي اشتران احداث گرديده است اين بنا يکي از قلعه هاي بجاي مانده از دوران قاجاريه در شهرستان تويسرکان است قلعه به لحاظ موقعيت جغرافيايي و وسعت يکي از قلعه هاي نادر در استان همدان مي باشد.اين قلعه در گذشته يکي از مکانهاي زيبا و مهم بوده زيرا يک هکتار زير بنا دارد که شامل ساختمان حياط بيروني و ازطرف شمال حياط بيروني و از  سمت جنوب ورودي هشتي با راهروي باريک مي باشد ساختمانهاي اندروني و بيروني شامل دو طبقه مسکوني و يک طبقه زيرزمين است که جزء طبقه اول محسوب مي شود در هر طبقه 13 اتاق تزئيني وجود دارد سر در ورودي قلعه داراي يک هشتي بسيار زيبا است که بالاي آن ساختماني شامل چند اتاق بعنوان محل نگهباني وجود دارد که از طريق راهرو به داخل حصار طويله راه پيدا مي کند در حياط اندروني قناتي وجود دارد که در حال حاضر خشک است اما نشان مي دهد که در گذشته آب شرب قعاه را تامين مي نموده است در چهار کنج اين قلعه چهار برج مدور وجود دارد که هنگام جنگ دفاع از قلعه را آسان مي نموده است اثاث بنا بدين شکل است که  در ديوارها از چينه و خشت استفاده شده و در نماها از آجر، که آجر کاريها بيشتر حالت تزئيني دارد در سمت شمال اين بنا حوض سنگي که در گذشته آب داشته است اين بنا در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است و مي توان از آن بعنوان موزه محلي براي جذب توريست استفاده کرد.

قلعه شاهزادگان ( محله شاهزادگان )

دقيقا در 140  سال پيش گروهي از نوادگان عباس ميرزا ( نايب السلطنه ناکام فتحعلي شاه قاجار ) در محله اي به نام قلعه ( محله شاهزادگان ) در شهر تويسرکان زندگي مي کردند ، قلعه محوطه اي بود تغريبا مستطيل شکل که طول آن از 400 متر و عرض آن از 300 متر تجاوز نمي کرد . اطراف اين محوطه با ديوار هاي قطور و بلند و تعدادي برج محصور شده بود . باني اين قلعه شيخعلي ميرزا معروف به شيخ الملوک فرزند فتحعلي شاه بوده است . اين قلعه در ابتدا درب ورودي بزرگي داشته که اول غروب آن را مي بستند و صبح ها اول وقت آن را باز مي کردند ، ولي تدريجا بر اثر مرور زمان که ديوار ها رو به خرابي گذاشت درب بزرگ قلعه را نيز برداشتند بطوريکه از حدود نيم قرن پيش اين مکان از حالت قلعه خارج شده بود و به صورت محله اي با چند کوچه باريک درآمده بود که مانند ساير محلات مردم از آنها رفت و آمد مي کردند .آثاري از برجهاي قلعه تا حدود 40 سال پيش نيز باقي بود ولي با احداث خيابانهاي جديد در اطراف آن فعلا هيچگونه از آن باقي نيست . داخل قلعه خانه هاي متعددي با محوطه هاي مشجر و ابنيه مجلل وجود داشته که بيشتر آنها به مرور زمان خراب شده اند و اکنون معدودي از آنها باقي است .

يکي از خانه هاي به جاي مانده از محله شاهزادگان خانه مسعودي است . تاريخ ايجاد اين اثر ارزشمند بر کتيبه اي که در کنار ورودي شاه نشين طبقه همکف نصب شده سال 1292 هجري قمري را نشان مي دهد که مبين قدمتي بيش از 130 سال است .خانه مسعودي با مساحت 1323 متر مربع در دو طبقه ساخته شده است ، در هر طبقه يک اتاق اصلي وجود دارد و در طرفين آن چند اتاق فرعي قرار گرفته که در انتهاي هر کدام از اين اتاقها ، يک اتاقک ( انباري ، پستو ) ساخته شده است .

مهمترين قسمت اين اثر تاريخي اتاق شاه نشين طبقه طبقه همکف مي باشد ، تمامي تمامي سقف و ديواره هاي اين اتاق پوشيده از گچبري ها ، آئينه کاري ها و نقاشيهايي با روش رنگ و روغن شامل : نقوش گياهي و انساني مي باشد .همچنين تصاويري از پادشاهان ايران باستان ( برگرفته از شاهنامه فردوسي ) تا دوره قاجاريه که با شيوه گراور ايجاد شده اند ، در حاشيه فوقاني ديوار هاي اين اتاق و در ميان نقوش گچبري شده به صورت قابهاي کوچک قرار گرفته اند .يکي از اين تصاوير ، تصويري است از شاهزاده قاجاري که کاغذي در دست دارد که بر روي آن نوشته شده است : نامه خسروان . و در بالاي تصوير ، جمله ي " گردآورنده ي اين داستان جلال پور فتحعلي شاه قاجار  " به خط نستعليق نوشته شده است .

از ديگر مشخصات اين اثر مي توان به موارد زير اشاره کرد :

_ سقف تمامي اتاقها  به جز اتاق شاه نشين طبقه همکف لمه کوبي شده اند ._ پنجره هاي ارسي اين بنا در گذشته اي نه چندان دور توسط مالکان بنا تعويض و جاي خود را به پنجره هاي ساده داده اند .

_ آجر کاري هاي سر در ورودي شاه نشين طبقه همکف و اول از ديگر عوامل تزئيني اين بنا محسوب مي گردد ._ ديواره هاي حياط با طاقنما هاي متععد مزين شده است .اين بنا نمونه بارزي است از دوره اي که فرهنگ و معماري ايران تحت تاثير " فرنگ رفتگان " قرار مي گيرد و عناصر فرهنگ و معماري غرب در معماري ايران و البته در سطحي ترين لايه آن ( تزئينات معماري ) جلوه گر مي شود .اين اثر ارزشمند در تاريخ 27/10/77 و به شماره 2246 در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است .

 ارسال به دوستان  |  | دیدگاه شما | 0 نظر   تعداد بازدیدکنندگان این صفحه : 4245
 

 
    
 

سایت استانداری همدان  |   ارتباط با ما  |   جستجو  |   RSS

کلیه حقوق محفوظ و متعلق به استانداری همدان می باشد.
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.